Zo regel je lootjes trekken voor pakjesavond

Zodra de kinderen ouder worden of de familie groter, wordt pakjesavond met iedereen-voor-iedereen al snel een berg cadeaus en een flinke rekening. Dan ligt lootjes trekken voor de hand. Iedereen koopt voor één persoon, maakt er iets moois van, en de avond draait weer om de gedichten en de surprises.

Het loopt het soepelst als je vooraf een paar dingen goed afspreekt. Hieronder staat wat je moet regelen, van het moment van trekken tot het rijm.

Wanneer stap je over op lootjes?

Er is geen vaste leeftijd, maar er zijn wel twee duidelijke signalen.

Het eerste: iedereen die meedoet, weet hoe het zit met de Sint. Met lootjes trekken treed je zelf op als Sint. Je koopt een cadeau, maakt een surprise en schrijft een gedicht, en dat kan alleen als je het geheim kent. In de praktijk is dat vaak vanaf een jaar of acht, negen, maar het verschilt per kind. Zitten er nog gelovers in de groep, lees dan verderop hoe je een gemengde groep aanpakt.

Het tweede signaal is de grootte van de groep. Met drie mensen is het geheim snel geen geheim meer: als jij de ene niet hebt, heb je de andere. Vanaf een man of vijf, zes wordt het echt spannend. In een grote familie van vijftien of meer kun je overwegen om in twee groepen te trekken, bijvoorbeeld per tak van de familie, of volwassenen en tieners apart.

Voor families met jongere kinderen is er een tussenvorm: de kinderen krijgen gewoon cadeautjes van de Sint, en de volwassenen trekken lootjes onder elkaar.

Online of op papier?

Op papier

Het klassieke beeld: namen op briefjes, briefjes in een muts, en om de beurt trekken. Dat is gezellig, iedereen is erbij en het voelt als het begin van het Sinterklaasseizoen.

Het nadeel is dat iedereen tegelijk op één plek moet zijn. Trekt iemand zijn eigen naam, dan moet de hele ronde opnieuw. En een regel als “niet je eigen partner” is op papier lastig te handhaven zonder dat iemand iets verraadt.

Online

Er zijn verschillende gratis websites en apps waarmee je lootjes trekt. Je vult de namen en e-mailadressen of telefoonnummers in, en iedereen krijgt een bericht met zijn lootje. Niemand trekt zichzelf, je kunt uitsluitingen instellen (partners, eigen kinderen) en de familie hoeft niet bij elkaar te komen. Voor de neef die in een andere stad woont, werkt het dus ook.

Het moment zelf is wel minder feestelijk. En als iemand zijn lootje vergeet of het bericht kwijtraakt, moet je kijken of de tool een herinnering kan sturen.

Je kunt ook allebei doen: trek online, maar spreek af dat iedereen tijdens een familiebezoek tegelijk zijn bericht opent. Dan heb je de spanning van het moment, maar hoef je niet met briefjes te schuiven.

Wanneer trekken?

Trek eind oktober of begin november. Pakjesavond valt dit jaar op zaterdag 5 december, dus dan heeft iedereen ruim vier weken voor een cadeau, een surprise en een gedicht. Wie later trekt, zit vooral met last-minute knutselwerk.

Budget afspreken

Spreek één bedrag af en zeg het hardop, ook als het ongemakkelijk voelt. Een te hoog budget is vervelend voor wie krap zit; een te laag budget voelt karig voor wie graag uitpakt. Denk bijvoorbeeld aan een bedrag tussen de 15 en 30 euro, maar het belangrijkste is dat iedereen ermee kan leven.

Leg ook vast wat er wel en niet onder het budget valt. Knutselmateriaal voor een surprise kost ook geld. De meeste families rekenen dat buiten het budget, maar zeg het even. Spreek verder af dat het bedrag een richtlijn is en geen wedstrijd: wie er ver overheen gaat, maakt het voor de rest ongemakkelijk. En vraag je af of het ook iets zelfgemaakts of tweedehands mag zijn. Dat haalt de druk eraf en levert vaak de leukste cadeaus op.

Regels die ruzie voorkomen

Met een paar afspraken loopt het een stuk soepeler:

Je trekt niet je eigen partner, je eigen kind of je eigen ouder. Die geef je toch al iets, en anders is het een open geheim.
Huisgenoten liever niet bij elkaar. Een surprise maken voor iemand met wie je onder één dak woont, is bijna niet geheim te houden.
Niet dezelfde persoon als vorig jaar. Bij online tools kun je dat vaak uitsluiten; op papier hou je het gewoon bij.
Verklap niets, ook niet aan je partner. Wat je met z’n tweeën weet, lekt meestal toch uit.
Iedereen maakt een verlanglijstje.

Vooral die laatste maakt het verschil. Wie een lootje trekt van een schoonzus die hij twee keer per jaar ziet, heeft weinig houvast. Spreek daarom af dat iedereen een paar wensen opschrijft, in elk budget een paar. Dat kan op papier in een envelop, of als gedeeld Sinterklaasverlanglijstje waarop degene die het lootje heeft afstreept wat hij koopt. Hoe je zo’n lijstje opzet, lees je in onze stap-voor-stapuitleg over een digitaal verlanglijstje.

Surprises: praktische tips

Een surprise is een verpakking die iets zegt over de ontvanger. Het hoeft geen kunstwerk te zijn.

Begin bij een hobby of eigenaardigheid. Iemand die altijd zijn sleutels kwijt is, iemand die net een hond heeft, iemand die nooit zonder koffie de deur uit gaat: daar komt vanzelf een vorm uit. Stop het cadeau dan niet zomaar in een doos, maar verstop het in de surprise. Dat maakt het uitpakken leuker.

Verder nog een paar praktische dingen:

Bewaar dozen en karton vanaf het moment dat je trekt. Wc-rolletjes, eierdozen, schoenendozen: je hebt meer nodig dan je denkt.
Papier-maché moet laag voor laag drogen, en dat duurt dagen. Begin dus niet op 4 december.
Humor mag, kwetsen niet. Een grap over iemands rommelige bureau is prima; een grap over gewicht, geld of een gevoelige situatie niet.
Denk aan het vervoer. Een surprise van een meter hoog die niet in de auto past, is minder handig dan hij in je hoofd leek.

Gedichten: zo schrijf je er een

Het gedicht hoort erbij, ook als niemand zich een dichter vindt. Het Sinterklaasgedicht is juist berucht om het rammelende rijm, dus dat mag.

Schrijf als de Sint. Het gedicht komt “van Sint en Piet”, dus je schrijft in de derde persoon over de ontvanger, bijvoorbeeld beginnend met “Sinterklaas hoorde van een Piet”. Kies één onderwerp: een gewoonte, een hobby of iets wat er dit jaar gebeurde. Eén goed onderwerp werkt beter dan vijf losse grapjes.

Twaalf tot twintig regels is genoeg. Een gedicht van drie kantjes voorlezen is voor iedereen een opgave. Rijm per twee regels (aabb), dat is het makkelijkst en klinkt meteen als Sinterklaas. In de laatste regels kun je een hint naar het cadeau stoppen, zonder het te verklappen. En loop je vast, gebruik dan een rijmwoordenboek. Die vind je gratis online.

Een voorbeeld, voor iemand die altijd zijn sokken kwijt is en een sokkenmonster als surprise krijgt:

Sint hoorde via de schoorsteen een gerucht:
Ruben zoekt elke ochtend zijn sokken, met een zucht.
Dus maakte Piet dit monster, groen en heel erg dik:
het bewaart je losse sokken, dan vind je ze in een tik.

Onderteken met “Sint en Piet”. Vaak leest de ontvanger het gedicht zelf hardop voor voordat de surprise open mag.

Gemengde groepen: kleine kinderen die nog geloven

Zitten er kinderen in de familie die nog in de Sint geloven, dan wil je lootjes trekken en pakjesavond combineren zonder het geheim te verraden. Dat kan op een paar manieren.

De simpelste: de kinderen doen niet mee met de lootjes. De volwassenen en de oudere kinderen trekken onder elkaar, en de kleintjes krijgen gewoon cadeautjes van de Sint, die in de zak of achter de deur klaarliggen. Spreek vooraf af wie die cadeautjes regelt, anders liggen er straks drie keer dezelfde.

Een kind van tien dat het geheim net kent, vindt het vaak prachtig om als hulpsint mee te doen. Laat het meetrekken en een surprise maken. Het is dan geen toeschouwer meer, maar deel van het geheim.

Houd in elk geval alles in de Sint-sfeer. Gedichten zijn ondertekend door Sint en Piet, surprises “zijn gebracht”. Praat aan tafel niet over “mijn lootje” of “wie heeft jou getrokken” waar de kleintjes bij zijn. Spreek dat vooraf met de hele groep af, ook met de ooms die het weleens vergeten.

Je kunt de avond ook splitsen. Eerst de cadeautjes van de Sint voor de kinderen, met alle spanning en het zingen. Later, als de kleintjes in bed liggen of druk spelen met hun nieuwe speelgoed, volgen de surprises en gedichten van de volwassenen.

Zoek je nog cadeau-ideeën voor de kleinsten, dan helpt ons overzicht van Sinterklaascadeaus per leeftijd. En wil je na het uitpakken nog samen aan tafel blijven, kijk dan bij de bordspellen voor de feestdagen.