Dubbele cadeaus voorkomen bij opa, oma en de rest van de familie

Twee keer dezelfde knikkerbaan, drie keer een tekenset, en een kind dat op pakjesavond beleefd “die heb ik al” zegt. Dubbele cadeaus zijn geen ramp, maar wel zonde van het geld en de moeite. En het moment zelf is er ook een beetje af.

Het meeste is te voorkomen met een paar afspraken in oktober of november. Je hebt er geen ingewikkelde planning voor nodig, wel een beetje regie. Hieronder staat hoe je dat aanpakt met de verschillende mensen rond je kind, en wat je doet als het toch misgaat.

Waarom het misgaat

Dubbele cadeaus ontstaan bijna altijd op dezelfde manier: iedereen krijgt los van elkaar hetzelfde advies. Jij noemt bij oma de LEGO-set, en twee weken later bij je zus ook. Of iedereen ziet dezelfde pagina in het speelgoedboek, met de dikste cirkel erop.

Minder wensen is dus niet de oplossing. Wat helpt, is één plek waar ze staan en waar te zien is wat al geregeld is.

Eén lijstje, één aanspreekpunt

Het werkt het best als er per kind één lijstje is dat iedereen kan bekijken. Wie iets koopt, streept het af. Niemand hoeft dan rond te bellen en jij hoeft niet bij te houden wie wat heeft gezegd.

Dat kan op papier, in een gedeeld document of met een gedeeld online verlanglijstje op Wilgraaghebben.nl, waar familieleden een wens afstrepen als ze hem kopen. Jij als ouder ziet daar niet wie wat gekocht heeft, dus ook voor jou blijft er iets te raden. Hoe je zo’n lijstje samen met je kind opzet, staat uitgebreid in onze uitleg over een digitaal verlanglijstje maken.

Spreek daarnaast af wie het aanspreekpunt is voor vragen. Meestal ben jij dat, of je partner. Eén persoon is genoeg. Als twee mensen allebei “ja, dat is een goed idee” zeggen, krijg je precies de dubbele cadeaus die je wilde voorkomen.

Opa’s en oma’s

Grootouders willen vaak graag zelf iets uitzoeken. Begrijpelijk, want het kiezen hoort bij het plezier van geven. Een strak lijstje kan dan voelen als een opdracht.

Je kunt ze op een paar manieren ruimte geven zonder dat het dubbel wordt:

• Geef ze een eigen hoek. De ene oma doet bijvoorbeeld altijd de boeken, de andere opa’s en oma’s het buitenspeelgoed. Binnen die hoek kiezen ze vrij.
• Laat ze iets kiezen voor bij hen thuis. Een doos Duplo of een spel dat bij opa en oma blijft, botst nooit met wat er thuis ligt.
• Laat beide kanten van de familie naar hetzelfde lijstje kijken. Dan zien ze van elkaar wat er geregeld is, zonder dat ze hoeven te overleggen.

Leg ook uit waarom je het vraagt. “We willen niet dat hij twee keer hetzelfde krijgt en dat jij dan teleurgesteld bent” landt beter dan “wil je alsjeblieft van het lijstje kopen”.

Zijn ze niet zo van de digitale lijstjes, dan kun je ook gewoon even bellen als iemand iets koopt, en het zelf voor ze afstrepen.

Ooms, tantes en peetouders

Bij ooms en tantes is het risico op dubbel vaak het grootst, omdat ze los van elkaar en meestal later in het seizoen kopen.

Wijs ze op de kleinere wensen. Niet iedereen hoeft een groot cadeau te geven. Een boek, een spel als Halli Galli of Regenwormen, of iets voor in de schoen is vaak precies goed. Je kunt ook een ervaring voorstellen, zoals een middag samen naar de kinderboerderij, schaatsen of naar de film. Dat levert nooit een dubbel cadeau op, en je kind krijgt er een middag met oom of tante bij.

Heeft een peetouder een traditie, bijvoorbeeld elk jaar een boek of een ornament voor de kerstboom, laat dat dan gewoon zo. Zet het op het lijstje als “door peettante”, zodat niemand anders het oppakt.

Gescheiden ouders: twee huishoudens

Met twee huishoudens zijn er twee keer zoveel kansen op dubbele cadeaus, en soms ook gevoelige verhoudingen. Het helpt om het zakelijk en kindgericht te houden.

• Gebruik één lijstje per kind voor beide kanten. Als beide ouders en beide families ernaar kijken, is dubbel kopen bijna onmogelijk. Vaak is dat ook makkelijker dan elke wens apart overleggen.
• Verdeel de grote wensen vooraf. Wie doet de fiets, wie de spelcomputer? Of geef het grote cadeau samen, dan hoeft niemand te raden en wordt het geen wedstrijd.
• Bedenk waar het speelgoed woont. Sommige cadeaus horen in het ene huis, andere gaan mee heen en weer. Een groot bouwproject dat in stukken bij beide ouders ligt, is voor niemand leuk.
• Vier je Sinterklaas in beide huizen, spreek dan af dat de Sint op beide adressen iets brengt, maar dat het niet allebei het grootste cadeau van het jaar hoeft te zijn.
• Communiceer via het lijstje en niet via het kind. Laat je kind niet doorgeven wat papa of mama al gekocht heeft. Je zet het daarmee in een lastige positie en de verrassing is weg.

Grote cadeaus samen geven

Een step, een fiets of een uitgebreide treinbaan is voor één persoon vaak te veel, maar met een paar mensen samen goed te doen.

Laat één persoon het regelen. Die koopt het cadeau en vraagt de anderen om hun deel, wat met een betaalverzoek via de bank-app makkelijk gaat. Spreek de bedragen wel vooraf af. Iedereen een gelijk deel, of iedereen wat hij wil? Zeg het duidelijk, anders voelt iemand zich achteraf ongemakkelijk.

Zet de grote wens één keer op het lijstje en streep hem meteen af als hij samen gegeven wordt, zodat niemand hem er alsnog los bij koopt. Op het kaartje mag gerust “Van opa, oma, tante Lies en oom Bas” staan. Kinderen vinden het vaak juist leuk dat zoveel mensen samen iets geven.

Bij kinderen die nog geloven kun je zo’n samen gegeven cadeau ook gewoon van de Sint laten komen. Dan zijn alle gevers hulpsint.

Wat doe je als het toch dubbel is?

Het overkomt bijna iedere familie een keer. Je hebt een paar opties:

• Ruilen. Vraag bij het kopen om een ruilbon of cadeaubonnetje. Hoe lang je mag ruilen en onder welke voorwaarden verschilt per winkel, dus vraag het even na. Bij online kopen geldt meestal een bedenktijd voor de koper, maar die loopt vanaf het moment van ontvangen, dus houd daar rekening mee als je vroeg bestelt.
• Doorgeven. Bewaar het voor een verjaardag, een neefje of nichtje, of het volgende feestje waar je kind uitgenodigd is.
• Een tweede thuis. Een dubbel spel kan prima bij opa en oma of in het andere huis van een gescheiden gezin blijven.
• Gewoon houden. Bij sommige dingen is twee niet erg: twee sets Kapla-plankjes bouwen hoger dan één.

Maak er vooral niet te veel van. Leer je kind zeggen “wat leuk, dankjewel”, ook bij iets wat het al heeft. Over ruilen praat je later, zonder de gever erbij.

Het gesprek over ‘te veel cadeaus’

Soms is het probleem niet dubbel, maar gewoon te veel. Dat gesprek voelt gevoelig, want je wilt niemand het geefplezier afnemen. Wat helpt:

• Voer het vroeg. In oktober is het een afspraak, in december voelt het als kritiek op wat al gekocht is.
• Praat vanuit je kind, niet vanuit de gever. “Ze raakt overprikkeld als er te veel tegelijk is” of “hij speelt eigenlijk het liefst met een paar dingen” klinkt anders dan “jullie geven te veel”.
• Kom met een voorstel in plaats van alleen te remmen. Bijvoorbeeld de bekende vuistregel: iets wat je kind wil, iets wat het nodig heeft, iets om aan te trekken en iets om te lezen. Of een ervaring, of een bijdrage aan een groter cadeau.
• Laat ruimte voor plezier. Een opa die graag uitpakt, kan prima één groot cadeau geven in plaats van vijf kleine. Voor hem voelt dat niet als minder.

Je hoeft het ook niet helemaal dicht te timmeren. Een paar cadeaus te veel is geen ramp. De afspraken zijn er om de feestdagen leuker te maken, niet strenger.

Speelt dit in een grotere familie met veel volwassenen, dan is lootjes trekken een goede oplossing. Hoe je dat regelt, lees je in onze tips over lootjes trekken met Sinterklaas. En zoek je cadeaus die niet snel dubbel zijn omdat je ze samen gebruikt, kijk dan bij de bordspellen voor de feestdagen.